De toekomst van techniek

Techniek maakt een samenleving. Het schept patronen in de interacties tussen mensen. Het definieert een maatschappij, in die zin, dat welke maatschappij je je ook voorstelt: het uitgangspunt zal moeten zijn om te kijken naar welke technische mogelijkheden deze maatschappij ter beschikking had.

Vooruitgang
Expres mijd ik tot nu toe het hebben over ‘vooruitgang’. Een nieuwe technologie is namelijk niet alleen een ‘mogelijk-maker’, maar tegelijkertijd een ‘uitsluiter’. Een bepaalde weg is ingeslagen, andere wegen worden niet genomen. Je kunt een technologische optie ook niet zomaar negeren: er moet vaak een bewuste keuze gemaakt worden om een technologie te omarmen. Voorbeelden:

Nu het mogelijk is om iemand pijnloos en snel euthanasie te verlenen, zal in de omgeving van, en door de patiënt zelf, nagedacht moeten worden over deze optie.

Het niet hebben van een mobiele telefoon sluit je uit van snelle contacten met de mensen die je kent. Dit is bovendien een goed voorbeeld van: “iedereen heeft er één,” net zoals de televisie, of een auto. Je moet kiezen of je hier deel van wilt uitmaken. In feite: of je deel wilt uitmaken van de ‘normale’ maatschappij.

Het is tegenwoordig ondenkbaar dat je niet in één dag heel Nederland zou kunnen doorkruizen. Als dit langer duurt dan 3-4 uur, noem je dat lang. 100 jaar geleden was dat nog extreem snel.

Goede oude tijd
Technologie is datgene wat de mens doet uitstijgen boven andere dieren. Het heeft de mens verheven tot een diersoort die geen enkele concurrentie ducht. Tegelijkertijd maakt het idee dat je teveel op techniek zou aangewezen zijn de mens soms weemoedig naar de ‘goede oude tijd’. Als je bijvoorbeeld je mobieltje vergeet en je komt aan op het station, maar hebt niet precies een tijd en plaats van ontmoeting afgesproken. Of als je voortdurend wordt lastiggevallen door schreeuwende neon-reclames of reclame-boodschappen op televisie.

Voorspelling
Toch is de toekomst van techniek relatief eenvoudig te voorspellen: deze wordt steeds geavanceerder, zolang er geen rampen van mondiale proporties zullen plaatsvinden. Ook is eenvoudig te voorspellen welk effect dit zal hebben op de maatschappij: het zal bepalen op welke manier mensen hun wereld aanschouwen. Welke mogelijkheden ze zien en welke potenties ze kunnen inlossen. Maar de exacte wegen die de techniek in de toekomst zal bewandelen, is niet te voorspellen. Alhoewel mensen dat wel proberen.

Het is niet waarschijnlijk dat de stereotype voorbeelden van ‘future technology’ waarheid zullen worden: tijdreizen, teleporteren, sneller dan het licht reizen. Dit zijn verzinsels, die de grenzen aan de techniek blootleggen. De weg die technologie zal afleggen in de komende 5, 10 jaar, is waarschijnlijk op dit moment ondenkbaar. Behalve door een paar knappe koppen, die morgen hun patent-aanvraag zullen indienen.

En mega-concerns laten ons alvast een voorproefje zien: